Καβάλα - η Γαλάζια Πολιτεία
2500 χρόνια ιστορίας
από το βιβλίο "ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ" - Κων/νου Ι. Χιόνη
Εκδοση Δημοτικού Μουσείου Καβάλας
Πάνω στην τριγωνική χερσόνησο του λόφου της Καβάλας, από τις Καμάρες ως την άκρη του ακρωτηρίου, όπου βρίσκεται η εκκλησία της Παναγίας, μέχρι το 1864 περιοριζόταν η παλιά πόλη, που ήταν συνέχεια της αρχαίας Νεάπολης και της βυζαντινής Χριστούπολης. Μέσα στον ίδιο χώρο, η ίδια πόλη παρουσιάζεται, σε διαφορετικές εποχές, με διαφορετικό όνομα. Κάθε όνομα είναι χαρακτηριστικό και αντιστοιχεί σε μια ιστορική περίοδο. Η Νεάπολη στην αρχαία περίοδο, η Χριστούπολη στη βυζαντινή και η Καβάλα στη νεότερη.
Την ιστορία της αρχαίας πόλης μας τη δίνουν σήμερα οι σκόρπιες ιστορικές μαρτυρίες που υπάρχουν στα κείμενα των αρχαίων συγγραφέων, τα ανασκαφικά ευρήματα που ήρθαν κατά καιρούς στο φως, οι επιγραφές και τα ψηφίσματα που βρέθηκαν και που μνημονεύουν αξιόλογα γεγονότα της πόλης.
Η αρχαία τειχοδομία διακρίνεται από τις νεότερες επισκευές και ο σημερινός επισκέπτης εύκολα ξεχωρίζει τα όρια της παλιάς πόλης από τη νέα επέκταση της, που συνέχεια αυξάνει.

ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΙ ΧΡΟΝΟΙ
Σε χαμηλό λόφο, στη θέση "Περιγιάλι", που βρίσκεται ανατολικά της πόλης, εντοπίσθηκε ένας μικρός οικισμός της πρώιμης εποχής του χαλκού. Είναι ο αρχαιότερος οικισμός μέσα στο χώρο της σύγχρονης πόλης, που χρονολογείται την 3η π.Χ. χιλιετηρίδα.

ΑΡΧΑΙΟΙ ΧΡΟΝΟΙ - ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΠΟΛΗΣ

Η Νεάπολη, όπως προκύπτει από ψήφισμα ακρωτηριασμένης επιγραφής που έχει συμπληρωθεί, ήταν αποικία των Θασίων. Ιδρύθηκε τον 7ο π.Χ. αιώνα, όταν οι Θάσιοι προσπαθούσαν να διεισδύσουν στην απέναντι θρακική παραλία. Η προσπάθεια τους, όμως, αυτή δεν έγινε ειρηνικά. Χρειάστηκαν πολυχρόνιοι πόλεμοι εναντίον των εντοπίων θρακικών φύλων, στους οποίους έλαβε μέρος και ο ποιητής Αρχίλοχος.
Οι φορολογικοί κατάλογοι της Α' Αθηναϊκής συμμαχίας μνημονεύουν για πρώτη φορά τη Νεάπολη. Το έτος 454/53 π.Χ. αναφέρεται στους φορολογικούς αυτούς καταλόγους ως "Νεάπολις εν Θράκη" και ότι πλήρωσε 1000 δραχμές φόρο. Το 450 π.Χ. μνημονεύεται με τον ίδιο φόρο ως "Νεάπολις παρ' Αντισάραν", ενώ από το 449/48 αναφέρεται απλά και ως "Νεάπολις". Κατά τον πελοποννησιακό πόλεμο η Νεάπολη παρέμεινε πιστή στην Αθήνα. Έφθασε μάλιστα σε τέτοιο σημείο αφοσίωσης ώστε να στραφεί και εναντίον της μητρόπολης της, της Θάσου.
Τα γεγονότα των ετών 412-407 διαφωτίζονται και από τις μαρτυρίες των αρχαίων ιστορικών και από τα επιγραφικά κείμενα που μας έχουν διασωθεί. Τα τιμητικά ψηφίσματα του αθηναϊκού δήμου εγκωμιάζουν τη Νεάπολη που συμπαραστάθηκε την Αθήνα κατά την ταραχώδη αυτή περίοδο. Μετά την κατάληψη της Αθήνας από τους Λακεδαιμόνιους και τη σφαγή των αττικιζόντων Θασίων από το Λύσανδρο, η Νεάπολη φαίνεται πως δεν τιμωρήθηκε για την αφοσίωση της στους Αθηναίους.
Η Νεάπολη ήταν μέλος της Β' Αθηναϊκής συμμαχίας, που ιδρύθηκε το 378 π.Χ. κι έμεινε σύμμαχος της Αθήνας ως την κατάκτηση της από το βασιλιά της Μακεδονίας Φίλιππο. Η κατάληψη των Κρηνίδων και η μετονομασία της σε "Φίλιπποι" υπήρξε προμήνυμα της επερχόμενης κατάκτησης της. Ο Φίλιππος έγινε τόσο απειλητικός για τη Νεάπολη, ώστε η τελευταία αναγκάστηκε να ζητήσει τη βοήθεια της συμμάχου της Αθήνας. Η παρουσίαση των Νεαπολιτών πρέσβεων στον αθηναϊκό δήμο έγινε το 355 π.Χ. Το διάβημα τους, όμως, αυτό έμεινε χωρίς αποτέλεσμα, γιατί, αφού κατέλαβε ο Φίλιππος τα εδάφη μέχρι το Νέστο, που του παραχώρησε ο βασιλιάς Κετρίπορις, μοιραία η Νεάπολη απέβαινε επίνειο των Φιλίππων.

Οι μαρτυρίες που έχουμε για τα χρόνια που ακολουθούν είναι ελάχιστες. Η πιο σημαντική είναι ότι κατά τη μάχη των Φιλίππων ο λιμένας της Νεάπολης χρησίμευσε σαν βάση του στόλου της ρωμαϊκής δημοκρατικής παράταξης.
Κατά τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους ο λιμένας της Νεάπολης αποτελεί το τέρμα του εμπορικού δρόμου που ενώνει τους Φιλίππους με την Ανατολή δια μέσου της Αλεξάνδρειας και Τρωάδας. Απ' εδώ εισβάλλουν οι διάφορες δοξασίες, οι ανατολικές θρησκευτικές λατρείες και τελευταία ο χριστιανισμός. Τον ίδιο δρόμο ακολούθησε και ο Απόστολος Παύλος γύρω στο 54 μ.Χ. Αποβιβάζεται στη Νεάπολη και πηγαίνει στους Φιλίππους, όπου και ίδρυσε την πρώτη χριστιανική εκκλησία στην Ευρώπη.

Το βαθμιαίο πέρασμα από την αρχαία Νεάπολη στη βυζαντινή Χριστούπολη γίνεται αργά, σταθερά και ανεπαίσθητα. Σιγά-σιγά η Νεάπολη θα παραχωρήσει τη θέση της και το όνομα της στη Χριστούπολη.
Η τιμητική αυτή αλλαγή της ονομασίας σκοπό είχε να εκφράσει την ευγνωμοσύνη του χριστιανικού κόσμου στην πόλη που πρωτοδέχτηκε τον Απόστολο Παύλο και το χριστιανισμό.
Για τη θέση της Νεάπολης διαφωνούσαν παλιότερα οι ερευνητές. Οι ανασκαφές, όμως, του Γ. Μπακαλάκη, που έγιναν για το σκοπό αυτό, έφεραν στο φως το ιερό της Αθηνάς Παρθένου της Νεάπολης. Η ανεύρεση αυτή έλυσε το πρόβλημα της θέσης της αρχαίας πόλης. Από τα ευρήματα της Νεάπολης αξίζει να μνημονεύσουμε το κιονόκρανο της, τα όστρακα και τα αγγεία που βρέθηκαν, καθώς και τα επιγραφικά κείμενα, των οποίων οι παραστάσεις μαζί με τα ψηφίσματα στέκονται άφοβοι μάρτυρες της δύναμης και της δόξας της αρχαίας Νεάπολης.
Η γεωγραφική θέση της περιοχής αποτελούσε σε κάθε εποχή σπουδαίο στρατηγικό σημείο. Από την πόλη περνούσε η περίφημη "Εγνατία οδός", που άρχιζε από το Δυρράχιο και τελείωνε στα Κύψελα.


©2005 - PKteam Kavala Wireless